Mục lục
Biên tập Ebook: http://www.SachMoi.net.com
LỜI NÓI ĐẦU
CHƯƠNG I VUI VẺ LÀ LỜI NGUYỀN CỦA MỤC ĐÍCH DI TRUYỀN
GEN
BẠN BỊ NHỐT Ở ĐÂU?
THẾ NÀO LÀ NIỀM VUI?
NIỀM VUI TRỞ THÀNH THUỐC ĐỘC CHÔN VÙI CUỘC ĐỜI CHÚNG TA
CHƯƠNG II CUỘC ĐỜI TA BỊ GIAM LỎNG TRONG NIỀM VUI GIẢ
TẠO
CON ĐƯỜNG TẮT GIÚP NÃO BỘ TÌM ĐƯỢC NIỀM VUI: NIỀM VUI GIẢ
TẠO
NIỀM VUI GIẢ TẠO TỰ HƯỞNG LẠC
NIỀM VUI GIẢ TẠO VƯỢT THỜI GIAN KHÔNG GIAN
KẺ ĂN MÀY NIỀM VUI GIẢ TẠO
TÒNG PHẠM LỚN NHẤT CỦA NIỀM VUI GIẢ TẠO LÀ CON QUỶ NHÚT
NHÁT
KẺ TÒNG PHẠM TIẾP THEO CỦA NIỀM VUI GIẢ TẠO - NGƯỜI TÀNG
HÌNH
BỘ MẶT THẬT CỦA VIỆC CHÚNG TA BÓ TAY CHỊU TRÓI

NIỀM VUI GIẢ TẠO LÀ LÍNH CỨU HỎA LO LOAY HOAY
NĂM TỘI LỖI CỦA NIỀM VUI GIẢ TẠO
CHƯƠNG III QUẢ CÂN MẤT CÂN BẰNG ĐẨY CHÚNG TA TỚI BỜ
VỰC CỦA SỰ ĐAU KHỔ
QUẢ CÂN MẤT CÂN BẰNG THÂM CĂN CỐ ĐẾ: TỰ BẢO VỆ
QUẢ CÂN MẤT CÂN BẰNG NẶNG NHẤT: TƯ TƯỞNG BỀ BỘN
QUẢ CÂN MẤT CÂN BẰNG TỪ CHỐI TRƯỞNG THÀNH: CẢM GIÁC BỊ
TƯ TƯỞNG “Ô NHIỄM”
CHƯƠNG IV PHÁ BỎ LỜI NGUYỀN, TÌM RA CÁNH CỬA NIỀM
VUI VÀ THÀNH CÔNG
VÙNG VẪY VÔ PHƯƠNG HƯỚNG
PHÁT HIỆN CÁI TÔI THẬT SỰ - KHỞI ĐẦU CỦA NIỀM VUI
PHÁT HIỆN SỨC MẠNH CỦA TRÁI TIM - LỐI VÀO CỦA THÀNH CÔNG
CHƯƠNG V MÁI CHÈO ĐƯA CHÚNG TA TỚI BẾN BỜ VUI VẺ VÀ
THÀNH CÔNG: QUẢ CÂN VUI VẺ
MÁI CHÈO TRONG TAY, CUỘC ĐỜI VÔ LO
QUẢ CÂN VUI VẺ XÓA BỎ ĐAU KHỔ: SIẾT CHẶT DÂY THỪNG CỦA TƯ
TƯỞNG
QUẢ CÂN VUI VẺ HỮU HIỆU NHẤT: TIẾP THÊM SỨC SỐNG CHO CUỘC
ĐỜI
QUẢ CÂN VUI VẺ CỦA VIỆC LAO TÂM KHỔ TỨ: NHỮNG MÓN QUÀ
QUẢ CÂN VUI VẺ ĐỐI XỬ TỐT VỚI BẢN THÂN: BUÔNG THA BẢN

THÂN
QUẢ CÂN VUI VẺ KHIẾN BẢN THÂN TOẠI NGUYỆN: HẠ THẤP CÁI TÔI
QUÁ LỚN

Trước khi đọc cuốn sách này, chúng ta hãy cùng làm bài trắc nghiệm nhỏ
dưới đây, để biết liệu có phải bạn đang bị cuộc sống toàn những niềm vui giả
tạo vây hãm? Hãy trả lời mười câu hỏi dưới đây, đếm xem có bao nhiêu câu bạn
trả lời là “Đúng”.
❶ Trước quan điểm của người khác, có phải bạn thường xuyên nghĩ sẽ nói
“Không” nhưng rốt cuộc lại nói là “Có”?
❷ Có phải bạn thường xuyên kể với người khác về những chuyện đã qua của
bản thân?
❸ Có phải có một số việc bạn muốn làm rất nhiều năm rồi, nhưng đến tận
hôm nay vẫn chưa thực hiện được?
❹ Có phải bạn luôn muốn thay đổi một vài thói quen xấu của mình?
�❺ Có phải bạn rất chán ghét công việc hiện tại?
�❻ Có phải bạn thường xuyên biết người khác muốn nói gì ngay khi anh ta
vừa mở miệng?
�❼ Có phải bạn luôn hi vọng những người xung quanh mình sẽ thay đổi?
❽ Có phải bạn cho rằng tình trạng thê thảm của mình có liên quan tới người
khác và do điều kiện khách quan?
❾ Có phải bạn thường xuyên không có dũng khí bày tỏ tình cảm chân thực
của mình, ví dụ sự mến mộ, yêu quý đối với người khác?
�❿ Có phải bạn vẫn nhớ như in việc đã từng bị ai đó coi thường, và cho đến
bây giờ, bạn vẫn ưu phiền về chuyện đó?
⇨ Độc giả có 6 câu trả lời “Đúng” trở lên, cuộc sống của bạn đã bị niềm vui
giả tạo trói chặt rồi. Hãy tự tìm kiếm niềm vui, thả lỏng cuộc sống của mình.
⇨ Độc giả có 4 ~ 5 câu trả lời “Đúng”, bạn đang vùng vẫy bên bờ vực, cứ tiếp

tục thế này cuộc sống của bạn sẽ từng bước bị niềm vui giả tạo tấn công, hãy
thức tỉnh trước khi bị nó nhấn chìm.
⇨ Độc giả có dưới 3 câu trả lời “Đúng”, cuộc sống của bạn thỉnh thoảng sẽ
chịu sự quấy nhiễu của niềm vui giả tạo, nhưng điều này sẽ không mang tới quá
nhiều phiền toái cho bạn. Bạn là một người khá chín chắn, là người biết đem
đến niềm vui cho bản thân.
Bài trắc nghiệm này chỉ mang tính chất tham khảo. Bạn muốn biết mình
đang thực sự vui vẻ, hay đó chỉ là niềm vui giả tạo? Thứ niềm vui giả tạo đó đã
từng bước len lỏi vào cuộc sống của chúng ta như thế nào? Hãy tự tìm kiếm đáp
án trong cuốn sách này.

Lời nói đầu
Điều đáng buồn nhất của con người là không hiểu được hiện trạng của bản
thân có mối liên hệ gì với bản thân.
Khi có người hỏi: “Bạn có vui không?” Đa số chúng ta sẽ nói: “Tôi rất vui.”
Khi có người hỏi: “Bạn có biết thế nào là niềm vui không?” Đa số sẽ trả lời:
“Dĩ nhiên là tôi biết.”
Khi lật giở từng trang trong cuốn sách này, chúng ta sẽ phát hiện đằng sau
những câu trả lời mà chúng ta hoàn toàn tin tưởng lại ẩn chứa những sự thật
không ngờ tới. Đó chính là: Phần lớn thời gian chúng ta đã dành để theo đuổi
niềm vui giả tạo, niềm vui là công cụ để gen thực hiện mục đích di truyền và
đồng thời cũng là thủ phạm khiến chúng ta trở nên tầm thường.
Từ trước tới nay chúng ta hiển nhiên cho rằng, niềm vui chính là thứ mà
chúng ta cho rằng như thế, niềm vui chúng ta theo đuổi cả cuộc đời, không hề
có điểm nào không hợp lý cả. Nhưng chưa bao giờ chúng ta nhận ra rằng, mục
đích của niềm vui và mục đích của bản thân chúng ta có thể trái ngược nhau;
cũng sẽ không nghĩ rằng sở dĩ hôm nay chúng ta tầm thường, là vì trong khi
theo đuổi niềm vui và tự trưởng thành, chúng ta đã từ bỏ sự tự trưởng thành
mà lựa chọn theo đuổi niềm vui. Những ý nghĩ hiển nhiên ấy khiến chúng ta
để lỡ rất nhiều cơ hội phát hiện bản thân, nhận thức bản thân và khiến bản
thân trưởng thành.
Trong cuốn sách này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá bí mật ẩn giấu đằng
sau thế giới mà chúng ta vẫn cho là đúng, tìm kiếm “kẻ cầm đầu” khiến chúng
ta trở nên tầm thường và đau khổ, tìm lại sức mạnh to lớn từ bản thân mà
chúng ta đã đánh mất.
Trước khi bắt đầu cuộc hành trình này, trước tiên, chúng ta hãy cùng tìm

hiểu sơ qua về những “thắng cảnh”quan trọng trong “chuyến du lịch tâm hồn”
lần này, khơi thông mạch suy nghĩ của bản thân.

❖ MỤC ĐÍCH CỦA GEN
Mục đích của gen là thực hiện di truyền gen qua các thế hệ.
Cuốn sách này sẽ dẫn dắt chúng ta nhìn lại cuộc đời của mình từ một góc độ
hoàn toàn mới - góc độ khoa học về gen và Thần kinh. Sở dĩ chúng ta hiển
nhiên mặc định rằng niềm vui chính là như thế, bản thân chính là như thế,
cuộc sống chính là như thế, thế giới này chính là như thế, là bởi vì rất nhiều
lúc chúng ta bị bó hẹp trong công thức gen, không thể tự thoát ra được. Chúng
ta đang quay cuồng trong mục đích di truyền gen của nhân loại. Cho dù mỗi
người đều không muốn bản thân như vậy, nhưng sự thật không dễ lạc quan
chút nào.

❖ NIỀM VUI VÀ SỰ ĐAU KHỔ
Trong công thức gen, gen thiết kế cho chúng ta phương thức thưởng phạt
đơn giản nhất, hữu hiệu nhất. Cho chúng ta sự đau khổ hoặc niềm vui. Đau khổ
là là sự trừng phạt những hành vi uy hiếp tới mục đích gen của chúng ta, niềm
vui là sự khen thưởng hành vi có lợi cho mục đích gen mà gen tạo ra cho chúng
ta. Gen lấy niềm vui và sự đau khổ để khống chế hành vi của chúng ta, khiến
chúng ta đạt được mục đích của gen. Còn về việc gen dùng niềm vui và sự đau
khổ để khống chế chúng ta như thế nào, đáp án sẽ dần dần được hé lộ trong
từng trang của cuốn sách này.

❖ TÌM LẠI CÁI TÔI ĐÃ MẤT
Khi chúng ta lạc lối trong công thức gen, rất nhiều hành vi của chúng ta bị

hạn chế bởi công thức gen. Giá trị và ý nghĩa cuộc đời của ta cũng không ngoại
lệ, cũng chịu ảnh hưởng từ công thức gen. Chúng ta hiển nhiên cho rằng niềm
vui mà ta theo đuổi chẳng có gì sai; chúng ta cũng cho rằng cái tôi mà từ trước
tới nay chúng ta đã thể hiện cũng không có gì để nghi ngờ. Điều đó dẫn tới việc
phần lớn tinh thần và sức lực trong cuộc đời của chúng ta đều bị tiêu hao trong
công thức gen một cách vô ích, mà không được dùng trong việc thực hiện cái
tôi.
Thực hiện cái tôi là quá trình phát huy khả năng tiềm ẩn của bản thân, hiện
thực hóa giá trị của bản thân và theo đuổi ý nghĩa của cuộc đời.
Chỉ có nhận thức được công thức gen ảnh hưởng tới chúng ta như thế nào,
chúng ta mới nhìn thấy cuộc đời của mình có đi lệch quỹ đạo hay không.
Chỉ có phá tan lời nguyền mục đích gen, tìm lại cái tôi đã mất mới có thể
nhờ vào sức mạnh từ sâu bên trong, quay trở về quỹ đạo cuộc đời thuộc về
chúng ta.

❖ CÁN CÂN VUI VẺ
Cán cân vui vẻ là hệ thống cân bằng mà chúng ta dùng để đánh giá hiện
thực, nguyên tắc của nó là theo đuổi niềm vui, là hệ thống tự bảo vệ cho sự sinh
tồn của nhân loại. Từng giờ từng phút, cán cân vui vẻ đều phát huy tác dụng
bảo vệ của nó, mục đích là bảo vệ chúng ta trong trạng thái sinh tồn vui vẻ, an
toàn.
Hiện thực mà chúng ta đối mặt từng giờ từng phút chính là sự vật được đặt
trong đĩa cân ở một bên cán cân vui vẻ. Quả cân mà chúng ta tự đặt vào trong
đĩa cân còn lại quyết định việc chúng ta nhận thức như thế nào về hiện thực cần
cân đo, cùng với việc sẽ đưa ra hành vi như thế nào. Quả cân mà chúng ta tự
đặt vào đĩa cân chia thành hai loại, là quả cân mất cân bằng và quả cân vui vẻ.

Làm thế nào để phân biệt được quả cân mà mình đặt vào trong đĩa cân là
quả cân mất cân bằng hay quả cân vui vẻ? Vì sao chúng ta phải đặt quả cân mất
cân bằng hay quả cân vui vẻ? Chúng có vai trò như thế nào trong việc chúng ta
nhận thức sự vật? Có ảnh hưởng như thế nào đối với cuộc đời của chúng ta?
Hãy mang theo chuỗi câu hỏi và nghi vấn này, cùng nhau lên đường khám phá
sự thật về cuộc đời hỗn loạn của chúng ta, đi sâu khám phá những góc khuất
chưa bao giờ được chạm tới ở tận sâu trong tâm hồn, từ đó hiểu được chúng ta
đã đắm chìm trong niềm vui giả tạo không thể thoát ra được và đã tự đẩy mình
đến bờ vực đau khổ như thế nào; cùng với việc chúng ta nên thoát khỏi lời
nguyền của gen bằng cách nào để có được sự trưởng thành và niềm vui thật sự...
Nếu không thể nhìn nhận gốc rễ vấn đề của bản thân, việc chúng ta quan
niệm thế nào là niềm vui, theo đuổi niềm vui như thế nào đều uổng công vô
ích. Chúng ta theo đuổi thành công - chỉ là hi vọng gặp may mắn; Chúng ta
bàn luận về ý nghĩa của cuộc đời - chỉ là nói suông; đi ngược lại với mục đích
như vậy, cho dù có cố gắng như thế nào, chúng ta cũng không thể đạt được mục
đích của mình.
Hôm nay, chúng ta cùng ở đây tìm kiếm sức mạnh to lớn ẩn giấu trong mỗi
người, với hi vọng trên con đường hướng tới niềm vui và thành công, chúng ta
không quên mang theo bùa hộ mệnh – cán cân vui vẻ, đeo nó trong tim bất cứ
lúc nào. Nó sẽ giúp chúng ta có được niềm vui, có được thành công, bước tới
chỗ cây gậy phép thuật thần kì. Nó sẽ khiến cuộc đời của chúng ta rộng mở,
không còn nỗi sợ hãi. Một khi để mất nó, cuộc đời của chúng ta sẽ mất phương
hướng, tiền đồ sẽ thật sự mịt mù.
Tóm lại, cuộc đời của chúng ta đi về đâu, dừng lại ở đâu, quyền quyết định
nằm trong tay chúng ta. Những quả cân khiến chúng ta vui vẻ thật sự, những
quả cân khiến chúng ta thể hiện cái tôi cũng đều nằm trong tay chúng ta. Có
vui vẻ hay không, có muốn là chính mình hay không, có muốn nhìn rõ cái tôi
“hỗn loạn” của mình hay không, có muốn đọc cuốn sách này hay không, quyền
quyết định đều nằm trong tay chúng ta.

Người viết thật lòng hi vọng mỗi người đều có thể hiểu được mối quan hệ
giữa niềm vui và bản thân, đồng thời hi vọng được chia sẻ cùng các độc giả bí
quyết thành công của cán cân vui vẻ, mang lại thêm nhiều niềm vui cho nhiều
người, đồng thời giúp các bạn có thể tự mở ra cánh cửa hạnh phúc.
Nếu bây giờ bạn cảm thấy rất vui vẻ, vậy thì cuốn sách này sẽ giúp bạn nhận
thức được đó có phải là niềm vui thực sự hay không; nếu bạn đã biết mình
muốn gì, vậy thì cuốn sách này sẽ khiến bạn nhìn rõ hơn, đó có phải là thứ mà
bạn thật sự muốn có hay không; nếu bạn biết thứ mình thật sự muốn có là gì,
vậy thì cuốn sách này sẽ hướng dẫn bạn làm điều mà bạn muốn và có được thứ
bạn muốn; nếu bạn không vui vẻ, cũng không biết mình muốn cái gì, vậy thì
cuốn sách này chỉ ra con đường “huyết mạch” để tìm đến cuộc sống vui vẻ sau
này. Tóm lại, đây là một cuốn sách giúp bạn vui vẻ là chính mình, cuốn sách
thay đổi cuộc đời bạn. Chúc bạn vui vẻ là chính mình!

CHƯƠNG I
VUI VẺ LÀ LỜI NGUYỀN CỦA MỤC ĐÍCH
DI TRUYỀN GEN
BẠN BỊ NHỐT Ở ĐÂU?
| BẠN CÓ THỂ QUA CẦU TRÓT LỌT KHÔNG?
Bốn người nọ cùng nắm tay nhau đi tìm ước mơ.
Một hôm, họ đến bên vách núi hiểm trở, dưới vách núi là nước sông chảy
xiết, lưng chừng núi có một cây cầu độc mộc chỉ đủ cho một người đi qua. Đây
chính là con đường để sang phía bên kia vách núi.
Họ do dự rất lâu, cuối cùng có ba người lấy hết dũng khí, từng người bước
lên cây cầu, tiến lên phía trước.
Kết quả thì sao? Một người qua được bên kia cây cầu một cách dễ dàng; một
người lảo đảo trên cầu, khó khăn lắm mới sang được bên kia; người còn lại đi
được nửa đường thì rơi xuống, mất mạng.
Người thứ tư nhìn thấy cầu hẹp, vách núi dựng đứng, nước chảy xiết thì hai
chân mềm nhũn, không có dũng khí bước lên cây cầu. Cuối cùng, anh ta dựng
một túp lều cạnh cây cầu, bắt đầu những ngày tháng nhàm chán.
Cuối cùng, vì sao mỗi người bọn họ lại nhận một kết cục khác nhau? Vì sao
cùng là bốn người khỏe mạnh, có người thì dễ dàng qua cầu, có người mất
mạng dưới vách núi, có người chấp nhận dừng lại? Thực ra, tình huống họ gặp
phải không hề khác nhau, điểm khác biệt duy nhất là khi họ đứng bên cây cầu

hoặc đi trên cầu, trái tim của họ ở đâu. Trái tim ở đâu, con người của họ sẽ ở đó.
Người thuận lợi qua cầu nói: “Mục đích của tôi chính là qua cầu, vách núi
hiểm trở liên quan gì đến tôi? Nước chảy xiết liên quan gì đến tôi? Không nhìn,
không nghe, không nghĩ, chỉ tập trung vào đôi chân, bước đi thật vững là
được.” Mục đích của anh ta là qua cầu, con người và trái tim anh ta đều ở trên
cầu, cùng hòa làm một, bản thân và cây cầu từ đầu đến cuối giữ được sự hài hòa
thống nhất, vì thế anh ta có thể qua cầu dễ dàng.
Người lảo đảo qua cầu nói: “Tôi cố gắng không nhìn vách núi hiểm trở,
không nghe tiếng nước chảy xiết, kiềm chế nỗi sợ hãi trào dâng trong tim, hết
lần này đến lần khác kéo trái tim của mình từ dưới vách núi lên trên cầu mới
kiên trì được đến cuối cùng.” Trái tim của anh ta lúc thì ở trên vách núi hiểm
trở, lúc lại ở dưới dòng nước chảy xiết, lúc lại ở trên cầu. Điều đáng mừng là anh
ta có thể kịp thời kêu gọi trái tim của mình quay trở lại, tránh được bi kịch bỏ
mạng dưới vực sâu.
Người dừng chân không qua cầu nói: “Thay vì phải mạo hiểm tính mạng như
vậy, chi bằng ở lại chỗ cũ cho yên ổn.” Trái tim của anh ta treo trên vùng đất an
toàn bên ngoài vách núi, vì thế anh ta ở lại chỗ cũ, không có cơ hội cảm nhận
thế giới muôn màu ở phía bên kia cây cầu.
Có lẽ chúng ta sẽ cảm thấy tiếc nuối cho người bị rơi xuống, nhưng thứ khiến
anh ta rơi từ trên cầu xuống không phải là thứ gì khác ngoài chính bản thân
anh ta. Từ đầu đến cuối trái tim của anh ta ở đáy sâu, và trái tim đã kéo thân
thể anh ta xuống đó.
Vì sao cùng là bốn người khỏe mạnh bình thường, đối mặt với cùng một tình
huống, lại có kết cục khác nhau? Thực ra, điều khác biệt chính là khả năng điều
khiển trái tim của họ.
Có lẽ bạn sẽ lại đặt ra một câu hỏi nữa: “Cùng có một trái tim, vì sao có
người có thể để trái tim của mình đưa mình qua cầu, có người lại bị trái tim của

mình kéo xuống vực sâu, có người bị trái tim của mình khống chế ở chỗ cũ?”
Bởi vì trong tim mỗi người chúng ta, đều có một hệ thống thăng bằng nhằm
cân đối mối liên hệ giữa bản thân và hiện thực. Có thể thuận lợi qua cầu không,
phải xem hệ thống thăng bằng của chúng ta đánh giá hiện thực như thế nào và
đánh giá cái gì trong hiện thực. Bốn người trong câu chuyện, cho dù đánh giá
hiện thực là nguy hiểm hay là con đường hướng tới thế giới muôn màu, hoặc là
cái gì khác thì tiêu chuẩn và phương thức đánh giá hiện thực của họ đều chịu
sự chi phối của một sức mạnh to lớn, đó chính là công thức gen. Trong khi đó
công cụ chủ yếu mà công thức gen khống chế chúng ta chính là niềm vui.
Hệ gen từ bố mẹ di truyền cho chúng ta đã trải qua sự tiến hóa hàng nghìn
hàng vạn năm, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc sống của tổ tiên nguyên thủy.
Trước khi chào đời, quá trình phát triển do những gen này dẫn dắt, quyết định
kết cấu gen trong từng phần của não người. Khi chúng ta chào đời, bộ não
hoàn toàn không phải là một trang giấy trắng, mà đã bị gen lập trình. Vì thế,
hành vi của chúng ta chịu sự điều khiển của công thức gen. Chức năng ban đầu
của hệ thống cân bằng trong tim chúng ta lấy việc thực hiện di truyền gen làm
mục đích.
Nhưng, trong thời kì đỉnh cao của văn minh nhân loại như ngày nay, chúng
ta cảm thấy cần thực hiện giá trị của bản thân, càng cần sống một cuộc đời thực
sự có ý nghĩa. Hệ thống cân bằng của chúng ta có thể gánh vác trọng trách
thực hiện cái tôi hay không, có thể đảm bảo sự phát hiện hài hòa của hai mục
đích: di truyền gen và thực hiện cái tôi hay không sẽ quyết định việc chúng ta
có thể dễ dàng bước qua mỗi cây cầu của cuộc đời và việc chúng ta có thể có
được niềm vui và sự thành công thực sự hay không. Suy cho cùng, có thể qua
cầu hay không, phải xem kết quả “tỉ thí” giữa hai mục đích di truyền gen và
thực hiện cái tôi.
Hãy thử hồi tưởng lại, chúng ta đã từng cùng ai rời xa mái trường, đã từng
cùng ai bước vào cùng một công ty, đến bây giờ chúng ta đã đi được bao xa,

vượt qua được bao nhiêu cây cầu; hay là chúng ta đã dừng bước ở một túp lều
cạnh cầu, sống những ngày tháng tẻ nhạt? Bạn sẽ phát hiện, cùng một điểm
khởi đầu, có người sống một cuộc đời thênh thang rộng mở, có người vô cùng
vất vả, có người lại hết sức tầm thường. Mặc dù mọi người đều có thể nhìn thấy
sự khác biệt rất lớn giữa con người với con người, nhưng rất ít người biết rằng
nguyên nhân sâu xa làm nảy sinh những khác biệt này là gì và hiện trạng của
bản thân với bản thân có mối quan hệ gì với nhau.
Tóm lại, đa số chúng ta đều làm trái với mong muốn đích thực của mình,
cam chịu cuốn theo dòng chảy của công thức gen.

| LÀ BẠN MUỐN LÀM GÌ HAY GEN MUỐN BẠN
LÀM GÌ?
Từ câu chuyện qua cầu, chúng ta thấy rằng có thể phối hợp nhịp nhàng mối
quan hệ giữa gen di truyền và thực hiện cái tôi hay không là yếu tố cơ bản
quyết định chúng ta có thể qua cầu được hay không. Mặc dù khả năng phối hợp
này không sờ thấy, không nhìn thấy được, chúng ta không biết bắt đầu từ đâu
để điều khiển nó, nhưng quả thực nó là sức mạnh tiềm ẩn đưa chúng ta qua cầu
thuận lợi hoặc đẩy chúng ta rơi xuống vực thẳm.
Mặc dù khả năng phối hợp này không thể dùng mắt để phân biệt, không thể
dùng tay để chạm vào, không thể dùng tai để nghe, nhưng chúng ta có thể
dùng trái tim để cảm nhận nó, nhận biết nó. Bởi vì với vấn đề của trái tim thì
dùng phương thức của trái tim để giải quyết là phương pháp hữu hiệu nhất.
Nắm được khả năng thiên bẩm này, đưa nó từ trạng thái vô thức lên thành
trạng thái điều tiết có ý thức, từ đó tránh để cuộc đời của chúng ta trôi qua vô vị
và rơi xuống vực sâu, khiến việc ung dung bước qua từng cây cầu của cuộc đời
trở thành việc đáng làm nhất trong cuộc đời chúng ta.
Tiếp theo, chúng ta sẽ cùng bắt đầu khám phá tâm hồn, dùng trái tim cảm

nhận những khu vực bị chúng ta bỏ qua, những vùng cấm ẩn giấu tận sâu trong
đáy lòng khiến chúng ta yếu đuối. Chúng ta sẽ phát hiện nơi gọi là khu vực cấm
nằm trong chính thế giới của bản thân ta chứ không nằm ở cầu hẹp, vách cao,
nước chảy xiết.
Phần lớn con người đều đã từng nhìn thấy chiếc cân để cân trọng lượng của
đồ vật. Có hai đĩa cân, một bên đặt đồ vật cần cân, một bên đặt quả cân, từ đó
cân được trọng lượng của đồ vật.
Trong tim mỗi người chúng ta đều có một hệ thống cân bằng giống với chiếc
cân nói trên, dùng để đánh giá “trọng lượng” của hiện thực. Nhận thức của
chúng ta về hiện thực cùng với phương thức giải quyết vấn đề hiện thực, đều là
kết quả mà chiếc cân trong lòng chúng ta đánh giá hiện thực trước mắt. Điểm
khác biệt với chiếc cân trong hiện thực là chiếc cân trong tim chúng ta coi việc
có được niềm vui là nguyên tắc, chúng ta gọi hệ thống cân bằng theo đuổi niềm
vui trong tim chúng ta là “cán cân vui vẻ”. Hệ thống cân bằng này là hệ thống
tự bảo vệ hình thành qua quá trình tiến hóa hàng nghìn hàng vạn năm của
gen.
Hai đầu của cán cân vui vẻ lần lượt là đĩa cân hiện thực và đĩa cân cái tôi, vật
đặt trong đĩa cân hiện thực là hiện thực không ngừng thay đổi, còn trong đĩa
cân cái tôi là quả cân chúng ta đánh giá hiện thực. Những quả cân này là nhận
thức, phản ứng của chúng ta với sự vật.
Quả cân trong đĩa cân cái tôi chia thành hai loại. Một loại chịu sự khống chế
của mục đích gen, nhận thức và phản ứng vô thức hoặc chủ quan về hiện thực.
Chúng ta gọi nó là quả cân mất cân bằng, nó là quả cân khiến cán cân mất cân
bằng.
Một quả cân khác là quả cân chúng ta lấy việc thực hiện cái tôi làm mục
đích, đưa ra nhận thức và phản ứng khách quan với hiện thực, chúng ta gọi nó
là quả cân vui vẻ. Quả cân vui vẻ là quả cân khiến bản thân và hiện thực giữ
được sự phối hợp nhịp nhàng, khiến cán cân vui vẻ giữ được thăng bằng.

Cho dù chúng ta đặt vào trong đĩa cân cái tôi quả cân mất cân bằng hay quả
cân vui vẻ thì đều là vì theo đuổi niềm vui. Chỉ là hai quả cân này khiến chúng
ta thu được niềm vui khác nhau. Niềm vui có được thông qua việc đặt quả cân
mất cân bằng là niềm vui giả tạo, chịu sự khống chế của mục đích gen, làm trái
với mong muốn thật sự của bản thân. Còn niềm vui có được thông qua việc đặt
quả cân vui vẻ là niềm vui giống với mong muốn thật sự của bản thân – niềm
vui thật sự.
Đối mặt với sự vật hiện thực, chúng ta đặt vào trong đĩa cân cái tôi quả cân
mất cân bằng hay quả cân vui vẻ, phụ thuộc vào việc chúng ta chịu sự khống
chế của mục đích gen hay lấy việc thực hiện cái tôi làm mục đích.
Quan trọng là chúng ta hầu như luôn luôn chịu sự khống chế của mục đích
gen, cho thêm quả cân mất cân bằng vào trong đĩa cân cái tôi một cách vô thức,
theo thói quen. Sự dựa dẫm thâm căn cố đế của con người vào hệ thống tự bảo
vệ dẫn đến việc trong cuộc đọ sức giữa hai mục đích gen di truyền và thực hiện
cái tôi, chúng ta không thể chiến thắng mục đích gen, không thể để quả cân vui
vẻ chiếm toàn bộ không gian trong đĩa cân cái tôi. Kết quả là, hầu hết thời
gian, hành vi của chúng ta không xuất phát từ mong muốn thật sự của bản
thân, mà là sự thỏa hiệp với mục đích gen. Đây chính là lí do sâu xa khiến
chúng ta trở nên tầm thường và không thể có được niềm vui thật sự.
Bốn người qua cầu trong câu chuyện, người không qua cầu và người bị rơi từ
trên cầu xuống đều là những người bị sức mạnh của gen khống chế. Trong cuộc
sống, đa số con người đều thuộc nhóm này, đều bị công thức gen khống chế,
phó mặc cuộc đời cho công thức gen, để mặc cho bản thân tuột dốc.
Trong cuộc đọ sức giữa mục đích gen và mục đích thực hiện cái tôi, mục đích
thực hiện cái tôi chiếm ưu thế hơn một chút là người lảo đảo qua cầu. Nhưng
anh ta không hề hiểu được nguyên nhân khiến bản thân xuất hiện trạng thái
lảo đảo này. Trong cuộc sống, một số người vô tình có được chút thành tựu,
chính là thuộc nhóm này. Nhưng trước sự chi phối của mục đích gen, số lượng

vật chất mà chúng ta có được không thể chứng tỏ được một người có thật sự vui
vẻ và thành công hay không.
Còn người dễ dàng qua cầu mới là người thật sự khiến quả cân vui vẻ chiếm
trọn không gian của đĩa cân cái tôi từ đầu đến cuối, mới là người theo chủ
nghĩa thực hiện cái tôi. Anh ta mới là người có thể dễ dàng đi qua cây cầu tiếp
theo, cũng là người thật sự hạnh phúc.

| MỖI CHÚNG TA ĐỀU ĐANG TÌM KIẾM CẢM GIÁC
VUI VẺ
Trong công thức gen, gen thiết kế phương thức thưởng phạt đơn giản nhất,
hữu hiệu nhất đối với hành vi của chúng ta – cho chúng ta sự đau khổ hoặc
niềm vui. Nếu chúng ta có hành vi uy hiếp tới mục đích gen thì sẽ phải nhận sự
trừng phạt của gen – khiến chúng ta đau khổ; ngược lại, nếu chúng ta có hành
vi có lợi để đạt được mục đích gen thì sẽ cảm thấy vui vẻ - Đây chính là phần
thưởng từ gen. Gen khống chế hành vi của chúng ta để đạt được mục đích của
nó.
Cán cân vui vẻ sẽ tiến hành đánh giá sự vật mà chúng ta phải đối diện, điều
này là để đảm bảo sự sinh tồn của chúng ta không bị uy hiếp, cái tôi không bị
xâm phạm. Một khi cán cân vui vẻ cảm nhận được một chút “uy hiếp”, thì sẽ lập
tức khởi động hệ thống phòng ngự của bản thân để chống lại nó, hoặc là tránh
xa sự vật này, để qua đó bảo vệ sự an toàn và hoàn chỉnh của cá thể.
Trong câu chuyện qua cầu, người không thử qua cầu nhìn thấy cây cầu trên
vách núi, cái mà anh ta đọc được chính là nguy cơ sẽ bị rơi xuống, thế là trong
lòng trào dâng nỗi sợ hãi sẽ bị rơi xuống vách núi, khiến anh ta trở nên vô
cùng đau khổ. Nỗi sợ hãi và đau khổ lúc này chính là do gen phát ra tín hiệu
cảnh báo và khởi động hệ thống phòng ngự với mối nguy hại tới sự sinh tồn
của cá thể. Bởi vì gen tuyệt đối không cho phép có bất kỳ hành vi nào gây nguy

hại tới cá thể xảy ra, vì thế người không dám qua cầu - do muốn bảo toàn tính
mạng của mình nên đã dựng lều cạnh vách núi. Đây chính là phản ứng mà gen
hy vọng chúng ta đưa ra trước nguy hiểm. Lúc ấy, niềm vui chính là đảm bảo
cho bản thân không bị xâm phạm.
Hai chức năng lớn của công thức gen là: Trước tiên bảo vệ bản thân, sau đó
là mở rộng vô hạn.
Khi chúng ta đánh giá những thông tin có lợi cho việc khiến bản thân trở
nên lớn mạnh qua sự vật hiện thực, bộ não sẽ nảy sinh cảm giác vui vẻ. Cảm
giác này khiến chúng ta có sức mạnh vô hạn để vươn lên, tích cực giành lấy
nhiều ưu thế hơn người khác và càng nhiều sức mạnh xã hội hơn người khác.
Lúc ấy, niềm vui chính là động lực để chúng ta trở nên mạnh mẽ.
Người rơi xuống dưới cầu, lúc đối diện với cây cầu, anh ta đánh giá được qua
cầu là việc lợi nhiều hơn hại, thế là anh ta hào hứng lên đường. Sau khi đặt
chân lên cây cầu, anh ta mới cảm nhận được rằng, tình huống trước mặt uy
hiếp rất lớn tới tính mạng của mình, thế là trong lòng nảy sinh nỗi sợ hãi. Khi
anh ta không thể thoát khỏi nỗi sợ hãi trong lòng, nỗi đau khổ liền nảy sinh.
Gen dùng nỗi đau khổ để trừng phạt chúng ta, hi vọng chúng ta lập tức thoát
khỏi tình thế nguy hiểm, bảo vệ bản thân. Trong nỗi đau khổ, anh ta không
tìm thấy lối thoát an toàn, nỗi đau khổ kéo dài khiến anh ta không thể chịu
đựng được, cuối cùng chôn vùi tính mạng của mình. Môi trường sinh tồn của
con người càng ngày càng phức tạp, vì vậy cũng có lúc những công thức gen
được thiết lập “ngốc nghếch” sẽ phản tác dụng, chôn vùi luôn cả mục đích gen.
Người lảo đảo qua cầu, lúc đối diện với cây cầu, cũng cảm nhận được việc qua
cầu có lợi với mình nhiều hơn là có hại. Cũng như vậy, sau khi bước lên cầu anh
ta mới cảm nhận được bản thân gặp nguy hiểm về tính mạng, trong lòng vô
cùng sợ hãi. Nhưng điểm khác biệt giữa anh ta và người rơi xuống dưới là ở
chỗ, anh ta có thể kiềm chế nỗi sợ hãi trong lòng. Trong cuộc đọ sức giữa bản
thân với gen, anh ta đã chiến thắng nỗi sợ hãi, cuối cùng mới qua cầu trót lọt.

Từ ba trường hợp của ba người này, có thể thấy, họ đều là những người
không thoát khỏi sự bó buộc của công thức gen. Điều thôi thúc họ hành động
chính là những niềm vui khác nhau “đo lường” được từ trong hiện thực: niềm
vui từ vùng đất thoải mái bên cạnh vách núi và niềm vui từ những lợi ích thu
được khi qua cầu. Đó đều là những niềm vui sẽ chôn vùi cuộc đời của chúng ta.
Đây chính là tình cảnh nguy khốn mà công thức gen dồn chúng ta vào.
Đối với con người mà nói, rốt cuộc cảm giác vui vẻ là gì? Nó trói buộc chúng
ta như thế nào?

THẾ NÀO LÀ NIỀM VUI?
| CHÚNG TA LÀ CÔNG CỤ TÌM KIẾM NIỀM VUI
Từ năm 1954, hai nhà tâm lý học James Olds và Peter Milner thuộc trường
đại học McGill, Canada đã phát hiện bộ phận điều khiển niềm vui trong não
của chuột bạch (gen của chuột bạch giống con người đến 90%) là nhân vách
ngoài và bó trong não trước. Họ gọi bộ phận này là “Trung khu vui sướng”
(Pleasure Centers).
Trong thí nghiệm, họ cắm điện cực vào “trung khu vui sướng” trong bộ não
của chuột bạch, đặt cần gạt đóng mở điện cực trong lồng chuột. Ban đầu, chuột
bạch chỉ vô tình ấn cần gạt thì phát hiện ra cảm giác vui sướng. Kết quả, chẳng
bao lâu sau, chuột bạch đã học được cách ấn cần gạt để có được cảm giác vui vẻ.
Sự dựa dẫm của chuột bạch vào cảm giác vui vẻ đã khiến tần suất nó ấn vào cần
gạt tăng lên, thậm chí đạt tới 6000 lần/giờ.
Nếu không khống chế chuột bạch, nó sẽ không biết dừng lại để ăn, sẽ chỉ mệt
rồi đi ngủ, ngủ dậy rồi lại ấn cần gạt, cho đến khi chết vì đói hoặc chết vì mệt
trong niềm vui.
Trong thí nghiệm này, chúng ta phát hiện chuột bạch rất khó chống lại được
cảm giác vui sướng, đến mức không ăn không uống. Đây chẳng phải là chuyện
rất đáng sợ sao? Nhưng cảm giác của con người với niềm vui chẳng phải cũng
giống như vậy sao?
Trong não người cũng có “trung khu vui sướng” khống chế cảm giác vui vẻ.
Có thể nói, bộ não của con người là một xưởng hóa chất, có thể sản sinh các
loại chất hóa học khác nhau. Ví dụ, chất giảm đau, Dopamine sản sinh cảm giác

vui vẻ, Serotonin an thần... Bộ não thông qua những chất hóa học khác nhau
này để khống chế cảm giác của chúng ta.
Dopamine là một chất hóa học quan trọng nhất khiến chúng ta nảy sinh
cảm giác vui vẻ. Nó tham gia vào khống chế sức chú ý và mức độ tỉnh táo của
chúng ta, có thể nâng cao trí tò mò, khả năng học tập và khả năng tưởng tượng,
từ đó khơi dậy óc sáng tạo và ham muốn. Dưới tác dụng của Dopamine, chúng
ta có thể cảm nhận được động lực, lạc quan, tự tin và vui vẻ.
Cảm giác vui vẻ mà bộ não sản sinh có thể khơi dậy sức mạnh vươn lên cho
con người, khiến chúng ta có nhiều ưu thế hơn người khác. Chúng ta càng lớn
mạnh thì sẽ giành được càng nhiều cơ hội để đạt được mục đích. Khoái cảm con
người có được trong hoạt động tình dục chính là phần thưởng mà gen tặng cho
chúng ta vì mục đích di truyền.
Khi con người quan hệ tình dục, dưới sự kích thích của các cơ quan cảm giác,
nơ-ron thần kinh “phóng ra” rất nhiều Dopamine. Dopamine tác dụng với
“trung khu vui sướng” của bộ não, thế là chúng ta có thể cảm nhận được khoái
cảm không nói nên lời. Phương thức mà bộ não thưởng cho hành vi quan hệ
tình dục của con người chính là cực khoái. Điều này cũng kích thích chúng ta
không ngừng lặp lại hành vi quan hệ tình dục.
Khi tiến hành quan hệ tình dục, chúng ta đang hoàn thành sứ mệnh di
truyền gen. Điều này đồng nghĩa với việc gen đã được di truyền thành công
sang thế hệ tiếp theo nhờ hành vi này. Cơ chế khích lệ này của gen khiến
chúng ta theo đuổi niềm vui, đồng thời thực hiện mục đích di truyền gen. Con
người vốn không vì mục đích sao chép gen mà sinh con, nhưng song song với
việc tìm kiếm niềm vui, chúng ta đã vô hình trung đạt được mục đích di truyền
của gen. Gen dùng sự vui sướng dẫn dụ chúng ta đưa ra hành vi có lợi cho nó.
Như thế, niềm vui đã trở thành công cụ để gen đạt được mục đích di truyền.
Có thể đưa ra giả thiết, nếu trong não bộ của chúng ta cũng lắp một thiết bị
có thể thông qua cần gạt điều khiển để có được niềm vui, vậy thì chúng ta có thể

khống chế bản thân không chạm vào nó không?
Mặc dù trong bộ não của chúng ta không có thiết bị thông qua cần gạt điều
khiển để có được cảm giác vui sướng, nhưng các chất gây nghiện như cocaine,
amphetamine lại có thể kích thích não bộ sản sinh dopamine.
Khi con người hút ma túy, chất gây nghiện thay thế bộ não giải phóng ra
chất hóa học, khiến con người dựa vào chất gây nghiệ...